Get Adobe Flash player

ความสมบูรณ์แห่งเมตตาจิต

 

ความสมบูรณ์แห่งเมตตาจิต

เมื่อพระโยคาวจรเจริญเมตตาจิตให้มีขึ้นได้บ่อย ๆ จนสามารถทำจิตใจให้มีน้ำหนักเท่า ๆ กัน ในชนทั้ง ๔ คือ

(๑) ตนเอง
(๒) คนที่รัก
(๓) คนกลาง
(๔) คนเป็นศัตรู

      เพื่อเป็นการพิสูจน์ข้อเท็จจริงแห่งจิตใจของตนเอง ในกรณีดังกล่าวให้ดำเนินการต่อไปในลักษณะดังนี้:-
สมมติว่าคนทั้ง ๔ เหล่านี้ ต่างก็นั่งอยู่พร้อมกัน คนที่ข้างหน้าหากมีผู้ร้ายเข้าไปบอกให้ส่งมอบใครสักคนหนึ่งให้แก่เขา เพื่อจะเอาไปตัดคอบูชายัญ หากพระโยคาวจรคิดว่าให้จับคนโน้นคนนี้ไปแล้ว ก็พิสูจน์ให้เห็นว่า เมตตาจิตล้มเหลว ทำนองเดียวกัน หากบอกให้จับตนเองแทนคนทั้ง ๓ ที่เหลือ ก็ล้มเหลวอีกเช่นกัน ทั้งนี้ก็เพราะว่า หากยังเห็นว่าผู้ร้ายควรจับใครคนหนึ่งไปอยู่ ก็ชื่อว่ายังอยากเห็นความเจ็บปวดของคนอื่นอยู่ แม้ว่าตนเองจะอาสาเจ็บปวดก็ตาม เมื่อใดก็ตาม หากไม่เห็นว่าใครจะต้องเจ็บปวดแทนกันได้นั่นแหละ จึงชื่อว่าเมตตาจิตสมบูรณ์
      เมื่อใดพระโยคาวจรผู้มีจิตเกื้อกูลแก่สัตว์ทั้งหลาย ยังเห็นความต่างกันในคนทั้ง ๔ คนคือ
               (๑) ตนเอง
               (๒) คนที่รักกัน
               (๓) คนเป็นกลาง
               (๔) คนที่เกลียดกันอยู่
      เช่นนี้ยังไม่เรียกว่าเป็นผู้ฉลาดได้เมตตาฌานอย่างที่ต้องการ
      เมื่อใดพระโยคาวจรแผ่เมตตาจิตให้เท่า ๆ กันระหว่างคนทั้ง ๔ รวมทั้งตนเองด้วย ตลอดสัตว์โลก กับทั้งเทวดาทั้งปวง ชื่อว่าเป็นผู้มีเมตตาจิดไม่มีพรมแดน ชื่อว่าเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในการเจริญ เมตตาภาวนากว่าพระโยคาวจรอื่น ๆ


การเจริญเมตตาฌาน

     เมื่อเจริญเมตตาจิตให้สมบูรณ์ได้เช่นนี้ พระโยคาวจรก็เป็นผู้ชื่อว่าได้นิมิตและอุปจาระด้วย ครั้นเจริญและปฏิบัติให้มากยิ่งขึ้น ก็จะได้บรรลุอัปปนาตามนัยที่กล่าวแล้วในปฐวีกสิณโดยไม่ยากเลย จากการปฏิบัติเช่นนี้ ปฐมฌานมีเมตตาเป็นฐานที่ละองค์ ๕ ประกอบด้วยองค์ ๕ มีความงาม ๓ และมีลักษณะเป็นสภาวะแห่งปฐมฌานที่พระโยคาวจรได้บรรลุแล้ว

      ครั้นเจริญให้มากขึ้นไป ก็จะบรรลุทุติยฌานและตติยฌานแห่งจตุกนัย หรือทุติยฌาน ตติยฌานและจตุตถฌานแห่งปัญจกนัยตามลำดับ ความจริงพระโยคาวจรนั้น ชื่อว่ามีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศ ๑ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ รวมทั้งทิศเบื้องบน เบื้องล่าง และเบื้องกลางด้วย

      เมตตาจิตเป็นสภาวะจิตที่กว้างใหญ่ไม่มีประมาณ จิตไม่มีเวรไม่มีภัยที่แผ่ไปทุกทิศทาง ที่มีสรรพสัตว์เป็นตัวตนอยู่เช่นนี้ ด้วยอำนาจฌานมีปฐมฌานเป็นต้น เพราะว่าการเจริญเมตตาจิตเช่นนี้ ย่อมสำเร็จแก่พระโยคาวจรผู้ถึงอัปปนาเท่านั้น

      การปฏิบัติเช่นนี้ชื่อว่า ทำจิตประกอบด้วยเมตตาให้แล่นไปหรือแล่นกลับมาในทิศทางทั้งปวง ดุจสารถีให้ม้าแล่นไปมาอยู่ในสนามวงกลม

การเจริญเมตตาทั่วไป

      จากข้อความข้างต้น บัณฑิตพึงทราบว่า เมตตาเจโตวิมุติเป็นการเจริญทั่วไปด้วยอาการ  ๕ เหล่านี้คือ

      (๑) สัพเพ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุ: ขอสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงจงเป็นผู้ไม่มีเวร ไม่มีภัย ไม่มีทุกข์ รักษาตนให้มีแต่ความสุขเถิด

      (๒) สัพเพ ปาณา: ขอสัตว์ผู้มีอยู่ด้วยลมหายใจทั้งปวง

      (๓) สัพเพ ภูตา: ขอเทพทั้งปวง

      (๔) สัพเพ นิรยา: ช้อสัตว์นรกทั้งปวง

      (๕) สัพเพ อัตตะภาวะปะริยาปันนา: ขอผู้มีอัตภาพทั้งปวง จงอยู่เป็นสุขเถิด

การเจริญเมตตาเฉพาะ

      บัณฑิตทราบว่า เมตตาเจโตวิมุติ เป็นการเจริญเฉพาะด้วยอาการ ๗ เหล่านี้ คือ

      (๑) สัพเพ อิตถิโย อะเวรา อัตตานัง ปะริหะรันตุ: ขอสตรีทั้งปวง

      (๒) สัพเพ ปุริสา: ขอบุรุษทั้งปวง

      (๓) สัพเพ อริยา: ข้องอริยชนทั้งปวง

      (๔) สัพเพ ปุถุชนา: ขอปุถุชนทั้งปวง

      (๕) สัพเพ เทวา: ของเทพทั้งปวง

      (๖) สัพเพ มนุสสา: ขอมนุษย์ทั้งปวง

      (๗) สัพเพ วินิปาติกา: ขอผู้อยู่ในอบายทั้งปวงจงอยู่ เป็นสุขเถิด

การเจริญเมตตารวมหมู่

      บัณฑิตพึงทราบว่าเมตตาเจโตวิมุติ เป็นการเจริญรวมหมู่ด้วยอาการ ๑๐ เหล่านี้ คือ

      (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ สัตตา อะเวรา อัตตานัง ปะริหะรันตุ: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศตะวันออก จงเป็นผู้ไม่มีเวร รักษาตนอยู่เถิด

      (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศตะวันตก

      (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศเหนือ

      (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศใต้

      (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อนุทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศตะวันออกเฉียงใต้

      (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อนุทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

      (๗) สัพเพ อุตตรายะ อนุทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศอีสาน

      (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อนุทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศตะวันตกเฉียงใต้

      (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศเบื้องล่าง

      (๑๐) สัพเพ อุปริมายะ ทิสายะ สัตตา: ขอสัตว์ทั้งปวง ในทิศเบื้องบน จงอยู่เป็นสุขเถิด

 

(คัดลอกจากหนังสือ คัมภีร์วิสุทธิมรรค สำหรับประชาชน)

ตำรากวีนิพนธ์

ตำรากวีนิพนธ์

วิทยาพระสังฆาธิการ เล่ม ๑

วิทยาพระสังฆาธิการ เล่ม ๑

วิทยาพระสังฆาธิการ เล่ม ๒

วิทยาพระสังฆาธิการ เล่ม ๒

สถิติผู้เยี่ยมชม

003105510
วันนี้
เมื่อวาน
สัปดาห์นี้
สัปดาห์ก่อน
เดือนนี้
เดือนก่อน
ทั้งหมด
1183
3422
6475
19777
49267
51896
3105510

11.21%
28.81%
3.74%
2.48%
0.02%
53.73%
Online (15 minutes ago):24

Your IP:54.91.203.233

ผู้ออนไลน์อยู่ขณะนี้

มีสาธุชน 136 ท่าน ออนไลน์

วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

ถ.วังเดิม แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ๑๐๖๐๐

โทร. ๐-๒๔๗๒-๘๑๔๗ แฟกซ์.๐-๒๔๗๒-๘๑๔๗

------------------------------------------------------

Copyright © 2012, Wat Molilokayaram. All Rights Reserved.